Tadeusz Staniewski

 


(1873-1940)


Tadeusz Staniewski urodził się 25 października 1873 roku w Kiełczewie, małej miejscowości pod Kościanem. Ukończył Gimnazjum Fryderyka Wilhelma w Poznaniu. W latach 1896-1898 odbył praktykę w aptece Zygmunta Grochowiaka w Miłosławiu, zakończoną egzaminem przed fachową komisją. Tadeusz Staniewski przybył do Swarzędza prawdopodobnie około roku 1898
W Swarzędzu prowadził początkowo sklep drogeryjny źródło utrzymania, który odsprzedał w późniejszych latach Albinowi Gramsemu, swarzędzkiemu aptekarzowi.
Upadek Niemiec w wyniku klęsk militarnych w I wojnie światowej, wybuch 9 listopada 1918 r. rewolucji w Berlinie przyniósł nową sytuację polityczną dla Polaków żyjących w zaborze pruskim. W dniu 13 listopada 1918 r. powołano w Swarzędzu Radę Robotniczo-Żołnierską pod przewodnictwem Tadeusza Staniewskiego, a w jego mieszkaniu (Rynek 12) utworzono biuro Rady. W listopadzie 1918 r powstała też Straż Obywatelska
Tadeusz Staniewski w listopadzie 1918 roku z ramienia swarzędzkiej Rady Robotniczej i Żołnierskiej został wybrany delegatem do Sejmu Dzielnicowego obradującego w Poznaniu od 3 do 5 grudnia 1918 r. W grudniu 1918 roku powołano w Swarzędzu Straż Ludową i Radę Ludową, której pierwszym przewodniczącym został również Tadeusz. Staniewski, a w lutym 1919 r. mianowano go dodatkowo komisarzem obwodowym.
Był osobą, która przejęła władzę w Swarzędzu z rąk ostatniego, niemieckiego burmistrza miasta, Brunona Glabischa. W lutym 1919 roku, już jako polski burmistrz żegnał oddział ochotników udających się do Powstania Wielkopolskiego. Na Rynku w Swarzędzu, w miejscu, skąd oddział pod dowództwem Stanisława Kwaśniewskiego wyruszał do Poznania, żegnany przez władze miasta, w listopadzie 2005 roku została wmurowana pamiątkowa tablica.
Nie był jedynym burmistrzem miasta w dwudziestoleciu między wojnami. W latach 1919-1929 było aż pięciu burmistrzów, ale pełnili oni krótkie, najczęściej jednoroczne kadencje. Tadeusz Staniewski (choć mianowanie otrzymał na lat 12), był burmistrzem przez 10 lat, nieprzerwanie od 1929 do wybuchu wojny w 1939 roku oraz wcześniej - w roku 1919. W latach 1920-1929 był przewodniczącym Rady Miejskiej oraz radnym.
W działalność społeczną włączała się także mocno żona burmistrza, Halina Staniewska, która otaczała szczególną opieką tzw. ochronkę dla biednych dzieci, udzielała się w Stowarzyszeniu Miłośników św. Wincentego Paulo przy Parafii św. Marcina oraz prezesowała Katolickiemu Kołu Polek. Na początku wojny 1939 r. organizowała wydawanie darmowych obiadów dla dzieci pozbawionych opieki oraz rodzin, których ojcowie dostali się do niemieckiej niewoli.
Działalność dla miasta, a wcześniej manifestowany gorący patriotyzm, przypłacił Tadeusz Staniewski życiem. Aresztowany po wejściu Niemców do Swarzędza, znalazł się najpierw w osławionej siedzibie gestapo w Poznaniu (tzw. Domu Żołnierza), później w Forcie VII, skąd wywieziono go, już w bardzo złym stanie zdrowotnym, po licznych okrutnych przesłuchaniach, szykanach i znęcaniu (miał wtedy 67 lat), do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Dotarł tam w sierpniu 1940 roku i po kilku dniach znalazł się na bloku śmierci ,gdzie zmarł 25 sierpnia 1940 roku. Symboliczny grób z przysłanymi żonie przez Niemców prochami znajduje się na cmentarzu parafialnym przy kościele św. Marcina w Swarzędzu.
Po zakończeniu wojny w 1945 roku osoba T. Staniewskiego została całkowicie zapomniana.
Dopiero po 1989 roku Rada Miasta nadała jednej z ulic swarzędzkich jego imię, a od listopada 2005 roku przypomina go także wspomniana tablica powstańcza w Rynku. Pojawiły się także artykuły w lokalnych gazetach wspominające przy innych okazjach nazwisko pierwszego burmistrza.
Tadeusz Staniewski był dwukrotnie żonaty. Z pierwszego małżeństwa z Franciszką Czajkowską miał czworo dzieci (Witold, Irena, Halina, Bożena), z drugiego z Haliną Szulczewską - dwóch synów (Leszek, Andrzej). Najstarszy syn, Witold (ur. 1901), ukończył prawo, po zrobieniu aplikacji, został sędzią, najpierw w Międzychodzie, później był kierownikiem sądu w Śremie. Wraz z wejściem Niemców do Śremu został wzięty jako zakładnik, a potem wraz z 19 innymi zakładnikami rozstrzelany na Rynku w Śremie w październiku 1939 roku, o czym przypomina wmurowana tam tablica.
Drugi syn, Leszek (ur. 1918 r.), został w lutym 1940 roku aresztowany w Swarzędzu, przeszedł Dom Żołnierza, Fort VII, gdzie spotkał się ze swoim ojcem, a także był świadkiem śmierci bosmana Stanisława Kwaśniewskiego, dowódcy swarzędzkiego oddziału w Powstaniu Wielkopolskim. S. Kwaśniewskiemu Niemcy nigdy nie zapomnieli powstańczej historii, oraz tego, że w 1918 r. z Ratusza swarzędzkiego zerwał flagę niemiecką i zawiesił polską oraz brał udział w rozbrajaniu niemieckich policjantów. Leszek wraz z ojcem znalazł się w tym samym transporcie do Buchenwaldu, później przeniesiony do Ravensbruck, doczekał się wyzwolenia i w 1945 roku wrócił do Swarzędza.
Trzeci syn, Andrzej (ur. 1925 r.) przeżył wraz z matką okupację w Swarzędzu, szykany powojenne, tu też pracował i zmarł w 1977 roku.
Obecnie żyje tylko syn Leszek i jego rodzina oraz potomkowie pozostałych dzieci: córek Ireny, Haliny oraz syna Andrzeja. Syn Witold, śremski sędzia, nie założył rodziny.
Tadeusz Staniewski jest pradziadkiem
Witolda Tkaczyka - pomysłodawcy, redaktora i współautora komiksu "Powstanie Wielkopolskie - Mieszkańcy Swarzędza w zwycięskim zrywie niepodległościowym 1918-1919" Pobierz KOMIKS na stronach 44 do 45 znajdują się zdjęcia i szereg informacji o Tadeuszu Staniewskim.

(biogram na podst. artykułu Anny M. Szafran) (wit)


Tadeusz Staniewski - poseł na Sejm Dzielnicowy

Broszura II LO im T. Staniewskiego - artykuły m.in:
Aurelia Szafran-Bartoszek, Biografia Tadeusza Staniewskiego
Arkadiusz Małyszka, Zmiana granic Swarzędza w czasach sprawowania
urzędu burmistrza przez Tadeusza Staniewskiego (1934 rok)
Włodzimierz Buczyński, Tadeusz Staniewski jako organizator i działacz
społeczny, na przykładzie ochrony przeciwpożarowej Swarzędza

 

Miejsce na Twoją reklamę:
iFolder: Prosty dostęp do własnych danych bez komputera.

Stworzone dzięki Joomla!. Designed by: free joomla templates VPS hosting Valid XHTML and CSS.